अभिव्यक्ती मंच, विरारतर्फे महात्मा ज्योतिबा फुले यांच्या द्वितीय जन्मशताब्दी वर्षानिमित्त खुले काव्यसंमेलन उत्साहात , साहित्य, सामाजिक परिवर्तन आणि महात्मा फुले यांच्या विचारांचा काव्यमय जागर; कवी-कवयित्रींचा उत्स्फूर्त सहभाग

मुंबई प्रतिनिधी : क्रांतिसूर्य महात्मा ज्योतिबा फुले यांच्या द्वितीय जन्मशताब्दी वर्षाचे औचित्य साधत अभिव्यक्ती मंच, विरार यांच्या वतीने आयोजित करण्यात आलेले खुले काव्यसंमेलन उत्साहपूर्ण आणि साहित्यिक वातावरणात संपन्न झाले. रविवार, दि. ४ ऑक्टोबर २०२६ रोजी दुपारी ३ वाजता, मंगलमूर्ती मंदिर, विरार पश्चिम येथे झालेल्या या कार्यक्रमातून महात्मा फुले यांच्या परिवर्तनवादी विचारांना काव्य आणि साहित्याच्या माध्यमातून अभिवादन करण्यात आले. अभिव्यक्ती मंच, विरारचा हा १४ वा साहित्यिक कार्यक्रम ठरला.

कार्यक्रमाच्या अध्यक्षस्थानी प्रसिद्ध ज्येष्ठ साहित्यिका मा. अनुपमा जाधव होत्या. प्रमुख पाहुणे म्हणून संशोधक मा. निशांत ठाकूर आणि गझलकार डॉ. कमलाकर संखे उपस्थित होते. महात्मा फुले यांच्या सामाजिक, शैक्षणिक आणि परिवर्तनवादी कार्याचा जागर करत साहित्य, समाज आणि परिवर्तन यांच्यातील अतूट नाते या कार्यक्रमातून प्रभावीपणे अधोरेखित करण्यात आले.

मान्यवरांच्या उपस्थितीत कार्यक्रमाला प्रारंभ

कार्यक्रमाचे प्रास्ताविक व सूत्रसंचालन प्रा. विजय उमर्जी यांनी केले. विद्या पवार यांनी ईशस्तवन सादर केले, तर उज्ज्वला मुदप्पू यांनी स्वागतगीताने उपस्थितांचे स्वागत केले. पाहुण्यांचा परिचय उज्ज्वला मुदप्पू, स्वाती नाईक आणि मीना ठाकूर यांनी करून दिला. खुले काव्यसंमेलनाचे सूत्रसंचालन अर्चना जैन यांनी प्रभावीपणे केले.

कार्यक्रमाच्या समारोपावेळी अर्चना जैन यांनी आभार प्रदर्शन केले, तर कुमुद शहाकार यांनी पसायदान गायन करून कार्यक्रमाची सांगता केली. कार्यक्रमातील प्रमाणपत्रांचे लेखन व वितरणाचे कार्य स्मरणा शेटे यांनी केले.

कवी-कवयित्रींच्या शब्दांतून उमटला सामाजिक परिवर्तनाचा स्वर

खुले काव्यसंमेलन हे कार्यक्रमाचे प्रमुख आकर्षण ठरले. विविध भागांतून सहभागी झालेल्या कवी-कवयित्रींनी आपल्या आशयपूर्ण आणि भावस्पर्शी कविता सादर करून रसिकांची उत्स्फूर्त दाद मिळवली.

राजेश बक्षी, विक्रांत केसकर, अनिता वजीरकर, स्वाती नाईक, उज्ज्वला मुदप्पू, मीना ठाकूर, विद्या पवार, मानसी शिवगण, अर्चना जैन, कुमुद शहाकार आणि स्मरणा शेटे यांच्यासह अनेक कवी-कवयित्रींनी आपल्या साहित्यकृती सादर केल्या.

कवितांमधून सामाजिक वास्तव, मानवी भावना, नातेसंबंध, स्त्रीजीवन, सामाजिक परिवर्तन आणि महात्मा ज्योतिबा फुले यांच्या विचारांचा जागर करण्यात आला. शब्दांच्या माध्यमातून सामाजिक प्रश्नांना भिडणाऱ्या तसेच संवेदनशील मानवी भावविश्व उलगडणाऱ्या कवितांना उपस्थित रसिकांनी उत्स्फूर्त प्रतिसाद दिला.

महात्मा फुले यांच्या विचारांचा साहित्याच्या माध्यमातून जागर

महात्मा ज्योतिबा फुले यांनी शिक्षण, सामाजिक समता, स्त्रीशिक्षण तसेच शोषित आणि वंचितांच्या हक्कांसाठी केलेले कार्य आजही समाजाला दिशादर्शक ठरते. त्यांच्या द्वितीय जन्मशताब्दी वर्षानिमित्त आयोजित या काव्यसंमेलनातून त्यांच्या क्रांतिकारी विचारांना साहित्याच्या माध्यमातून अभिवादन करण्यात आले.

“कविता म्हणजे मनाचा आवाज आणि तोच समाज बदलण्याची ताकद” हा संदेश या कार्यक्रमातून प्रभावीपणे अधोरेखित झाला. साहित्य हे केवळ मनोरंजनाचे साधन नसून समाजप्रबोधन, सामाजिक जाणीव आणि परिवर्तन घडवून आणण्याचे प्रभावी माध्यम आहे, ही भावना संपूर्ण कार्यक्रमातून प्रकर्षाने जाणवली.

“महात्मा फुले यांचा आदर्श डोळ्यासमोर ठेवून चांगले कार्य करूया”

अध्यक्षीय भाषणात ज्येष्ठ साहित्यिका मा. अनुपमा जाधव यांनी महात्मा ज्योतिबा फुले यांच्या शैक्षणिक आणि सामाजिक कार्याची महती विशद केली. सामाजिक न्याय आणि शिक्षणाच्या क्षेत्रातील त्यांच्या महान कार्यामुळे महात्मा फुले यांचे नाव इतिहासात अजरामर झाले आहे. त्यांचा आदर्श डोळ्यासमोर ठेवून आपणही समाजासाठी चांगले कार्य करावे, असे आवाहन त्यांनी केले.

महात्मा फुले यांनी विधवा, गरीब आणि वंचित घटकांसाठी केलेल्या कार्याचा उल्लेख करताना त्यांनी सांगितले की, १८४८ मध्ये पुण्यात मुलींसाठी पहिली शाळा सुरू करून महात्मा फुले यांनी स्त्रीशिक्षणाची क्रांतिकारी मुहूर्तमेढ रोवली. त्यांच्या खांद्याला खांदा लावून क्रांतीज्योती सावित्रीमाई फुले यांनीही शिक्षण आणि सामाजिक परिवर्तनाची मशाल पुढे नेली.

“आज आपण येथे उपस्थित असलेल्या सर्वांनी क्रांतीज्योती सावित्रीमाईंनी सुरू केलेली ही ज्योत कायम तेवत ठेवू या,” असे आवाहनही मा. अनुपमा जाधव यांनी केले.

साहित्यिकांनी सामाजिक जाणिवेतून लेखन करावे

प्रमुख पाहुणे मा. निशांत ठाकूर आणि मा. डॉ. कमलाकर संखे यांनी काव्य, साहित्य आणि समाज यांच्यातील नाते स्पष्ट करत उपस्थितांना मार्गदर्शन केले. साहित्यिकांनी केवळ शब्दांची मांडणी न करता समाजातील वास्तव, प्रश्न आणि परिवर्तनाची गरज आपल्या लेखणीतून मांडावी, अशी अपेक्षा व्यक्त करण्यात आली.

कवितेच्या माध्यमातून समाजातील संवेदना जागृत करण्याचे आणि परिवर्तनाची दिशा दाखविण्याचे सामर्थ्य असल्याचेही यावेळी अधोरेखित करण्यात आले.

अभिव्यक्ती मंचच्या साहित्यिक वाटचालीतील महत्त्वाचा टप्पा

अभिव्यक्ती मंच, विरारच्या वतीने आयोजित करण्यात आलेल्या या काव्यसंमेलनाला साहित्यप्रेमी, कवी-कवयित्री आणि रसिकांचा उत्स्फूर्त प्रतिसाद लाभला. महात्मा फुले यांच्या विचारांना केंद्रस्थानी ठेवून साहित्य आणि सामाजिक जाणिवेचा सुंदर संगम या कार्यक्रमातून घडून आला.

अभिव्यक्ती मंच, विरारचा हा १४ वा कार्यक्रम असून, साहित्यिक आणि सांस्कृतिक क्षेत्रातील ही वाटचाल यापुढेही अधिक व्यापक करण्याचा संकल्प यावेळी व्यक्त करण्यात आला.

महात्मा फुले यांच्या विचारांची ज्योत, सावित्रीमाईंच्या शिक्षणक्रांतीची प्रेरणा आणि साहित्यिकांच्या संवेदनशील लेखणीचा संगम घडविणारे हे काव्यसंमेलन विरारच्या साहित्यिक वर्तुळात एक प्रेरणादायी आणि संस्मरणीय उपक्रम ठरले.