हास्याच्या फुलोऱ्यातून समाजमनाला आरसा , अमळनेरमध्ये हिंदी हास्य-व्यंग्य कवी संमेलनाला उत्स्फूर्त प्रतिसाद; अमृत महोत्सवी वर्षातील साहित्यिक सोहळ्याने रंगली सांस्कृतिक मैफल

हास्याच्या फुलोऱ्यातून समाजमनाला आरसा

अमळनेरमध्ये हिंदी हास्य-व्यंग्य कवी संमेलनाला उत्स्फूर्त प्रतिसाद; अमृत महोत्सवी वर्षातील साहित्यिक सोहळ्याने रंगली सांस्कृतिक मैफल

अमळनेर प्रतिनिधी
मराठी वाङ्मय मंडळ व प्रा. आप्पासाहेब र. का. केले सार्वजनिक ग्रंथालय व मोफत वाचनालय, अमळनेर यांच्या संयुक्त विद्यमाने आयोजित हिंदी हास्य-व्यंग्य कवी संमेलनाने अमळनेरच्या सांस्कृतिक विश्वात साहित्य, विनोद आणि सामाजिक प्रबोधनाचा बहुरंगी आविष्कार घडविला. अमृत महोत्सव वर्षाच्या निमित्ताने आयोजित या कार्यक्रमात हास्य, व्यंग्य, गीत, गझल आणि वीररसाचा अनोखा संगम अनुभवायला मिळाला. कार्यक्रमादरम्यान सभागृहात एकीकडे खळखळून हास्याचे फवारे उडत होते, तर दुसरीकडे समाजातील विसंगतींवर नेमके भाष्य श्रोत्यांना अंतर्मुख करत होते.
आजच्या धकाधकीच्या आणि तणावग्रस्त जीवनशैलीत साहित्यिक व्यासपीठांची गरज अधिक अधोरेखित होत असताना, अमळनेरमध्ये झालेल्या या कवी संमेलनाने केवळ मनोरंजन न करता सामाजिक जाणीवा जागृत करण्याचे कामही प्रभावीपणे केले.

कार्यक्रमाच्या प्रारंभी मराठी वाङ्मय मंडळाचे अध्यक्ष डॉ. जोशी अविनाश रघुराज (एम.डी.) यांनी संस्थेच्या ७५ वर्षांच्या वाटचालीचा आढावा घेत अमृत महोत्सवी वर्षाचे महत्त्व स्पष्ट केले. “मराठी वाङ्मय मंडळ ही केवळ साहित्य संस्था नसून खान्देशच्या सांस्कृतिक वैभवाची जपणूक करणारे एक सशक्त व्यासपीठ आहे,” असे सांगताना त्यांनी अमळनेरच्या दानशूर परंपरेचा विशेष उल्लेख केला. जुलै महिन्यात संस्थेला ७५ वर्षे पूर्ण होत असल्याची माहिती देत आगामी उपक्रम अधिक व्यापक स्वरूपात राबविण्याचा संकल्प त्यांनी व्यक्त केला.

व्यंग्यातून सामाजिक वास्तवावर नेमका प्रहार

अकोल्याचे प्रसिद्ध हास्य-व्यंग्य कवी घनश्याम अग्रवाल यांनी आपल्या मिश्किल शैलीत भ्रष्टाचार, राजकीय विसंगती, बदलती मानसिकता आणि सामाजिक ढोंगीपणावर उपरोधिक प्रहार केला.
“व्यंग में नाम नहीं होना चाहिए…” असे म्हणत त्यांनी सादर केलेल्या कविता आणि फटकेबाजीवर सभागृहात टाळ्यांचा कडकडाट झाला. त्यांच्या सादरीकरणात हास्याचा आविष्कार असला तरी त्यामागे सामाजिक वास्तवाचे तीक्ष्ण निरीक्षण स्पष्ट जाणवत होते. विनोदाच्या माध्यमातून समाजातील विकृतींवर बोट ठेवण्याची परंपरा हिंदी व्यंग्य साहित्याने जपली असून अग्रवाल यांच्या सादरीकरणाने त्याचा प्रत्यय दिला.

गीत-गझलांनी रंगविले भावविश्व

नागपूरच्या कवयित्री सरीता सरोज यांनी गीत आणि गझल सादर करत रसिकांना भावनांच्या विविध छटांमध्ये नेले.
“तेरे हर गम को गले लगाएंगे…”
आणि
“क्या मिला तुझे बता सताने वाले…”
यांसारख्या ओळींनी प्रेम, विरह, वेदना आणि समर्पण यांचे सुंदर चित्र उभे केले. त्यांच्या सादरीकरणात शृंगाररसासोबत भक्ती आणि जीवनसंवेदनेचीही जाण प्रकर्षाने दिसून आली. आधुनिक गझल परंपरेत स्त्रीमनातील कोमलता आणि संघर्ष यांचे प्रभावी दर्शन घडविणारे त्यांचे सादरीकरण रसिकांच्या विशेष पसंतीस उतरले.

वीररसातून देशभक्तीची चेतना जागविली

मुलताईचे कवी पुष्यक देशमुख यांनी वीररस कवितांद्वारे सभागृहात राष्ट्रभक्तीची ऊर्जा निर्माण केली. छत्रपती शिवाजी महाराज, महाराणा प्रताप आणि भारतीय सैनिकांच्या शौर्यगाथांचे प्रभावी वर्णन करताना त्यांनी लेखणीची ताकद अधोरेखित केली. स्वातंत्र्य, राष्ट्रनिष्ठा आणि बलिदान यांसारख्या मूल्यांची आठवण करून देणाऱ्या त्यांच्या कवितांना श्रोत्यांनी उत्स्फूर्त दाद दिली.

सोशल मीडिया संस्कृतीवर उपरोधिक चिमटे

यवतमाळचे कवी कपील जैन यांनी आधुनिक जीवनशैली, सोशल मीडिया आणि बदलत्या सामाजिक सवयींवर हलक्या-फुलक्या शैलीत भाष्य केले.
“फेसबुक के जमाने में बुक को कोई फेस नहीं करता…”
या एका वाक्यातूनच बदलत्या वाचनसंस्कृतीचे वास्तव त्यांनी मांडले.
“योग नियम है, उद्योग नहीं…”
असे म्हणत त्यांनी व्यापारीकरणाच्या वाढत्या प्रवृत्तीवरही मिश्किल शब्दांत टीका केली. त्यांच्या सादरीकरणाने तरुणाई आणि बदलत्या डिजिटल संस्कृतीवर भाष्य करताना विनोदाची प्रभावी ताकद अधोरेखित केली.

गझलांनी स्पर्शिला आशावादाचा सूर

वर्ध्याचे शायर दीपक मोहिले यांनी सादर केलेल्या गझलांनी कार्यक्रमाला चिंतनशील वळण दिले.
“मरने के सौ बहाने ढूंढते हैं, हम जीने का मौका ढूंढेंगे…”
या ओळींमधून त्यांनी संघर्षमय जीवनात आशावादाचा संदेश दिला. त्यांच्या सादरीकरणात जीवनातील वेदना आणि सकारात्मकतेचा संतुलित आविष्कार जाणवला.

साहित्यिक कार्यक्रमांचा सामाजिक संदर्भ

आजच्या काळात हास्य-व्यंग्य कवी संमेलने ही केवळ मनोरंजनापुरती मर्यादित राहिलेली नाहीत. ती समाजमनाला विचार करायला भाग पाडणारी प्रभावी व्यासपीठे ठरत आहेत. भ्रष्टाचार, कौटुंबिक मूल्यांतील बदल, सोशल मीडिया संस्कृती, वाढती संवेदनाहीनता आणि बदलती जीवनशैली यांसारख्या विषयांवर विनोदातून केलेले भाष्य सामान्य माणसाच्या मनाला सहज भिडते.
अमळनेरसारख्या शहरात अशा साहित्यिक कार्यक्रमांना मिळणारा उत्स्फूर्त प्रतिसाद ही सांस्कृतिक जाणीवेची सकारात्मक बाब मानली जात आहे. विशेषतः हिंदी आणि मराठी साहित्य संस्कृतीचा सुंदर संगम या कार्यक्रमात अनुभवायला मिळाल्याने भाषिक ऐक्य आणि साहित्यिक संवाद अधिक दृढ झाल्याची भावना व्यक्त होत होती.

कार्यक्रमाची सांगता उत्साहात

कार्यक्रमाचे बहारदार सूत्रसंचालन प्रा. डॉ. माहेश्वरी सुरेश यांनी प्रभावी शैलीत केले. विविध कवींच्या सादरीकरणांना योग्य संदर्भ देत त्यांनी कार्यक्रमाची रंगत अधिक खुलविली. आभार प्रदर्शन सदस्य अजय केले यांनी केले.
अमृत महोत्सवी वर्षानिमित्त आयोजित हे हिंदी हास्य-व्यंग्य कवी संमेलन अमळनेरच्या सांस्कृतिक इतिहासात लक्षात राहील, असा सूर उपस्थित रसिकांमधून व्यक्त होत होता.

कार्यक्रम यशस्वी करण्यासाठी यांनी केले प्रयत्न..

कार्यक्रमाच्या यशस्वी आयोजनासाठी मराठी वाङ्मय मंडळाच्या कार्यकारिणीने विशेष परिश्रम घेतले. यामध्ये अध्यक्ष डॉ. जोशी अविनाश रघुराज (एम.डी.), उपाध्यक्ष श्री. भांडारकर विवेकानंद लक्ष्मण, डॉ. कुळकर्णी रविंद्र काशिनाथ, कार्यवाह श्री. मगर भैय्यासाहेब अशोकराव, प्रा. पवार श्याम साहेबराव, श्री. साळवी प्रदीप बाळकृष्ण, कोषाध्यक्ष प्रा. डॉ. देशपांडे उदय गंगाधर, कार्यकारिणी सदस्य श्री. भागवत बन्सीलाल आसाराम, श्री. ब्रह्मे सोमनाथ सखाराम, सौ. एकतारे स्नेहा संजय, श्री. घोरपडे संदीप बाबुराव, अँड. कुळकर्णी के. व्ही., सौ. लांडगे वसुंधरा दशरथ, डॉ. पाटील महेश रमण, सौ. शहा कांचन प्रकाश, प्रा. तुंटे विजय कुमार तसेच स्वीकृत सदस्य श्री. केले अजय रघुनाथ, प्रा. डॉ. माहेश्वरी सुरेश रामविलास आणि श्री. सोनार अनिल नारायण यांनी मोलाचे योगदान दिले.