ज्ञानाचा दीप… क्रीडाचा वेग… पर्यावरणाचा श्वास — आर.आरआबा सोनवणे सर्वांचा सुवास!”

ज्ञानाचा दीप… क्रीडाचा वेग… पर्यावरणाचा श्वास — आर.आरआबा सोनवणे सर्वांचा सुवास!”

अमळनेर प्रतिनिधी –
1 डिसेंबर हा दिवस फक्त जन्मदिन नव्हे, तर समाजसेवा, शिक्षण आणि पर्यावरणप्रेमाच्या अनवरत प्रवासाचा आदरांजलीचा दिवस आहे. आर. आर. सोनवणे, सर्वसाधारणपणे “आबा” म्हणून परिचित, हे त्या कमी शब्दांत महान कार्यकर्त्यांपैकी एक आहेत ज्यांनी आपल्या जीवनात शिस्त, निष्ठा आणि सेवाभाव एकत्र परिपाक घडविला आहे. त्यांच्या कार्याची लांबलचक मंडली बघितली की त्यांचा प्रभाव शाळेपासून ते तालुका-जिल्हा पर्यंत जाणवतो — आणि त्या प्रभावामागे असलेली साधी पण ठाम भूमिका म्हणजे शिक्षणाशी आणि समाजाशी त्यांचा नाठेवळलेला नातं.
आर. आर. आबा सोनवणे यांचा सार्वजनिक प्रवास विद्यार्थीदिनीच सुरू झाला. उच्च शिक्षण घेत असताना विद्यार्थी चळवळींत सक्रियतेने सहभागी होऊन ते चोपडा महाविद्यालयात विद्यार्थी दशेमध्ये निवडून आले — आणि तिथूनच त्यांच्या नेतृत्वगुणांना वाव मिळाला. महाविद्यालयीन कार्यक्रमांमध्ये त्यांचा सातत्यपूर्ण सहभाग, संघटनात्मक कौशल्य आणि नेतृत्वावरचा आत्मविश्वास यामुळे त्यांचे स्थान ठळक झाले. या वाटचालीत त्यांचे गुरू व ज्येष्ठ बंधू नानासो के. आर. सोनवणे यांच्या आशीर्वादाने आणि मार्गदर्शनाने त्यांना शैक्षणिक व सामाजिक क्षेत्रात पुढे जाण्याची प्रेरणा मिळाली.

शिक्षक म्हणून त्यांची खरी ओळख उजळली तेव्हा. कै.श्रीराम गबाजीराव सोनवणे माध्यमिक विद्यालय, भरवस येथे विज्ञान व क्रीडा शिक्षक म्हणून रुजू होताच त्यांनी शिक्षणाला केवळ व्यवसाय न मानता एक मिशन म्हणून स्वीकारले. संस्थेचे अध्यक्ष दादासाहेब प्रा.डॉ संजय सोनवणे व संस्थेचे सचिव तथा सेवानिवृत्त मुख्याध्यापक बापूसाहेब विजय सोनवणे यांचे त्यांना नेहमी सहकार्य व मार्गदर्शन मिळाले त्यांच्या मार्गदर्शनामुळे आबांची शैक्षणिक घोडदौड सुरू राहिली
शाळेतील विज्ञान प्रदर्शनांच्या आयोजनातून ते विद्यार्थ्यांना प्रोत्साहन देत राहिले; त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली अनेक विद्यार्थी तालुकास्तरीय व जिल्हास्तरीय पारितोषिकांनी सन्मानित झाले. विज्ञान विषयातील व्यावहारिक आणि सैद्धांतिक प्रशिक्षणाद्वारे ते प्रत्येक विद्यार्थ्याच्या आत्मविश्वासात भर घालत असत — आणि याच शैक्षणिक सूक्ष्मतेमुळे शाळेतील गुणवत्तेत वाढ झाल्याचे निदर्शक आहे.
क्रीडा क्षेत्रातही त्यांचा वाटा कमी नाही. फुटबॉल, हॉलीबॉल व इतर खेळांमध्ये तालुका — जिल्हा स्तरावर विद्यार्थ्यांना त्यांनी संघबळ देऊन अनेक स्पर्धांमध्ये उत्कृष्ट कामगिरी करुन दाखवली. फुटबॉल स्पर्धेत मिळालेले जिल्हा उपविजेतेपद आणि संघाची सातत्यपूर्ण कामगिरी हे त्यांच्या क्रीडा शिक्षणातील निश्चयाचे परिणाम आहेत. शाळेच्या क्रीडा व शैक्षणिक कार्यक्रमांमध्ये त्यांचा सहभाग नेहमीच निर्णायक ठरला.
शैक्षणिक व सामाजिक कार्यातूनच आर. आर. आबा सोनवणे यांना विविध संघटनात्मक जबाबदाऱ्या लाभल्या. अमळनेर क्रीडा संघटनेचे सचिव म्हणून त्यांनी संघटनेच्या कामकाजाला गती दिली. ओबीसी शिक्षक असोसिएशनच्या माध्यमातूनही त्यांचा संघटनात्मक सहभाग स्पष्ट दिसला — राज्याध्यक्ष विलासराव पाटील, जिल्हाध्यक्ष ईश्वर महाजन व महिला जिल्हाध्यक्ष वसुंधरा लांडगे यांच्या पाठबळाखाली त्यांची जिल्हा कार्याध्यक्ष म्हणून निवड ही त्यांच्या नेतृत्वातील विश्वासाचा प्रत्यय आहे. त्यांच्या संयमी व मितभाषी स्वभावामुळे प्रत्येकाच्या मनात त्यांना एक विश्वसनीय साथीदार म्हणून स्थान लाभले आहे.
पर्यावरण संवर्धन हे त्यांच्या आयुष्यातील दुसरे महत्त्वाचे अंग. निसर्गप्रेम आणि वृक्ष संवर्धनासाठी त्यांची भूमिका नेहमीच पुढारीची राहिली आहे. निसर्ग मित्र समितीचे संस्थापक अध्यक्ष प्रेमकुमार अहिरे व जिल्हाध्यक्ष बी.बी. पाटील यांनी त्यांना शिंदखेडा तालुक्याचे नेतृत्व आणि जबाबदारी दिली—ही जबाबदारी त्यांनी खंबीरपणे पार पाडली. वृक्षारोपण, स्वच्छता , पर्यावरण शिक्षण आणि स्थानिक स्तरावरील मानवी सेवा या उपक्रमांमध्ये त्यांचा सक्रिय सहभाग व अनेक उपक्रमांना चालना मिळाली.
कुटुंब-आधार हे त्यांच्या कामाचे दुसरे पाय आहे. कै. जी. एफ.पाटील सहकारी पतसंस्था धुळे मा.उपाध्यक्ष होते.
बेटावद येथे स्थायिक असलेल्या आर.आर. आबा सोनवणे यांच्या पाठीशी त्यांची धर्मपत्नी अर्चना सोनवणे स्थिरपणे उभ्या आहेत — धुळे जिल्ह्यातील जिल्हा परिषद शाळेतील आदर्श मुख्याध्यापिका पुरस्कार मिळाला आहे; त्यांचे चिरंजीव व कन्या उच्च शिक्षित व नामांकित शैक्षणिक संस्थांमध्ये कार्यरत आहेत. अर्चनाताईंचा सहर्ष पाठिंबा, कुटुंबाची एकरूपता आणि सामाजिक समर्पणामुळे आर.आर. आबा सोनवणेांना समाजात मोठे व प्रभावी स्थान प्राप्त झाले आहे.
सामाजिक आयुष्यात त्यांचा हात विशाल आहे — त्यांची उपस्थिती सण-उत्सव, कार्यक्रम आणि विविध सामाजिक मेळाव्यात सदैव जाणवते. बेटावद, अमळनेर, शिंदखेडा, चोपडा, धुळे ह्या तालुक्यातील विविध समाजकार्य आणि उत्सवांमध्ये ते आपले ठसे उमटवतात. ते कार्यक्रमांच्या आयोजनापर्यंत, त्यांची मदत नि:स्वार्थ व उदार दिलेली असते. त्यामुळेच लोकांचा त्यांच्याप्रती आदर व स्नेह उमटलेला आहे; काहीजण त्यांना “पायाला भिंगरी आहे की काय” असा प्रेमळ आणि गमतीशीर अनुभवपत्र देतात—हेच त्यांची लोकस्नेहाची परीक्षा आहे.
त्यांच्या निरनिराळ्या सेवा व योगदानासाठी विविध संस्थांनी त्यांचा सत्कार व पुरस्काराने सन्मान केला आहे. शिक्षण, क्रीडा, पर्यावरण व समाजकार्य ह्या क्षेत्रांतून त्यांनी एक वेळा नव्हे तर सतत काळजीपूर्वक काम करत समाजात आदर्श निर्माण केला आहे. त्यांच्या या उज्ज्वल आणि समर्पित कार्यामुळे त्यांची ओळख केवळ स्थानिक नाही तर विस्तृत परिघात आदरणीय ठरली आहे.
आज, त्यांच्या वाढदिवसानिमित्त आम्ही फक्त शुभेच्छा देत नाहीत; त्यांच्या आयुष्यातील या समर्पणशील प्रवासावर अभिमान बाळगतो. शिक्षक, संघटक, पर्यावरणप्रेमी आणि समाजसेवक म्हणून त्यांनी केलेले कार्य पुढच्या पिढ्यांसाठी मार्गदर्शक ठरेल. त्यांच्या नम्र स्वभावात, कठोर परिश्रमात आणि मितबुद्धीतून अनेकांनी प्रेरणा घेतली आहे — आणि त्यामुळेच ‘आबा’ या प्रेमळ टोपणनावाने ते सर्वत्र प्रिय झाले आहेत.
ज्ञानदीप जळत राहो, तेजस्वी तुमचे पथ,
सेवाभावाचा सुवास भिडो, उजळो आपले अखेरचे इथ.
आबा, तुमच्या हास्यात समाजाची आशा जागी,
पावलातून चालो आपणही या सेवेमार्गी.
वाढदिवसाच्या शुभेच्छा मनापासून देतो — दीर्घायुष्य, आनंद, आणि सामर्थ्य लाभो,
तुमच्या कार्याचे संदर्भ पसरो, प्रकाशमय भवितव्य घडो.

शब्दाकंन
ईश्वर आर महाजन
पत्रकार अमळनेर

जाहिराती.