आई-वडिलांच्या त्यागाची जाणीव करून देणारे प्रा. वसंत हंकारे यांचे हृदयस्पर्शी व्याख्यान , शिंदखेड्यात ‘न समजलेले माय-बाप’ विषयाने तीन हजार विद्यार्थी व पालक भावूक; विद्यार्थिनींनी वडिलांना मिठी मारत व्यक्त केल्या भावना

शिंदखेडा प्रतिनिधी

आई-वडील स्वतः उन्हातान्हात कष्ट करतात, अनेक अडचणींचा सामना करतात; मात्र आपल्या मुलांनी शिकून मोठे व्हावे, आयुष्यात यशस्वी व्हावे, यासाठी ते आपल्या गरजा बाजूला ठेवून मुलांच्या शिक्षणासाठी धडपडत असतात. त्यांच्या या त्यागाची आणि निःस्वार्थ प्रेमाची जाणीव मुलांना अनेकदा उशिरा होते. आई-वडिलांच्या कष्टांचे मोल, त्यांच्या भावनांचा आदर आणि कुटुंबातील नात्यांचे महत्त्व अधोरेखित करणारे प्रा. वसंत हंकारे यांचे ‘न समजलेले माय-बाप’ हे हृदयस्पर्शी व्याख्यान शिंदखेडा येथे हजारो विद्यार्थी व पालकांच्या मनाला स्पर्शून गेले. व्याख्यानादरम्यान अनेक विद्यार्थ्यांना अश्रू अनावर झाले, तर काही विद्यार्थिनींनी आपल्या वडिलांना घट्ट मिठी मारून मनातील भावना व्यक्त केल्या. उपस्थितांच्या डोळ्यांत अश्रू आणि मनात आई-वडिलांविषयी कृतज्ञतेची भावना निर्माण करणारा हा कार्यक्रम भावनिक वातावरणात पार पडला.

सत्यशोधक युवा मंच, शिंदखेडा यांच्या वतीने बुधवार, दि. २१ ऑक्टोबर २०२६ रोजी बिजासनी मंगल कार्यालय येथे युवक-युवती आणि शालेय विद्यार्थ्यांसाठी व्याख्यान व सामान्य ज्ञान परीक्षा या उपक्रमाचे आयोजन करण्यात आले होते. या कार्यक्रमाला सुमारे तीन हजार विद्यार्थी व पालकांची उपस्थिती लाभली. शैक्षणिक प्रबोधनासोबतच विद्यार्थ्यांमध्ये कौटुंबिक संस्कार, सामाजिक जाणीव आणि जीवनमूल्यांची रुजवण करण्याचा उद्देश या उपक्रमातून साध्य झाला.

‘न समजलेले माय-बाप’ या विषयातून नात्यांचे वास्तव उलगडले

प्रा. वसंत हंकारे यांनी आपल्या प्रभावी वक्तृत्वातून आई-वडिलांचे कष्ट, त्याग, मुलांच्या भविष्याविषयीची तळमळ आणि पालक-मुलांमधील नात्यांचे भावविश्व अत्यंत संवेदनशील पद्धतीने उलगडून दाखवले. मुलांच्या शिक्षणासाठी पैसा नसतानाही आई-वडील कसे मार्ग काढतात, स्वतःच्या इच्छा-आकांक्षांना मुरड घालून मुलांच्या गरजा कशा पूर्ण करतात आणि मुलांनी आयुष्यात चांगले स्थान मिळवावे यासाठी किती संघर्ष करतात, याची जाणीव त्यांनी करून दिली.

आई-वडिलांचे प्रेम हे केवळ शब्दांत व्यक्त होत नाही, तर त्यांच्या रोजच्या कष्टांतून, त्यागातून आणि मुलांच्या भविष्याची चिंता करण्यातून प्रकट होते. मात्र, मोठे होत असताना अनेक मुले त्यांच्या भावनांकडे दुर्लक्ष करतात. आई-वडिलांनी दिलेले स्वातंत्र्य, शिक्षणासाठी केलेली धडपड आणि संकटाच्या काळात दिलेला आधार यांचे महत्त्व प्रत्येकाने समजून घ्यावे, असा संदेश त्यांनी दिला.

मुलींच्या आयुष्यातील निर्णय आणि आई-वडिलांच्या भावनांवर भाष्य

व्याख्यानात प्रा. हंकारे यांनी मुलींच्या शिक्षणासाठी आणि सुखी भविष्यासाठी आई-वडील कशा प्रकारे प्रयत्न करतात, यावरही भाष्य केले. एखादी मुलगी वीस वर्षे जपून वाढवताना आई-वडील तिच्या सुरक्षिततेची, शिक्षणाची आणि उज्ज्वल भविष्याची स्वप्ने पाहतात. तिचे आयुष्य सुखी व्हावे, तिला योग्य शिक्षण मिळावे आणि तिने स्वतःच्या पायावर उभे राहावे, यासाठी ते अहोरात्र कष्ट घेतात.

मात्र, भावनिक वयात चुकीच्या व्यक्तींच्या भूलथापांना बळी पडून किंवा पुरेसा विचार न करता आयुष्याचे महत्त्वाचे निर्णय घेतल्यास कुटुंबीयांच्या भावना दुखावल्या जाऊ शकतात. अशा प्रसंगांकडे केवळ दोषारोपाच्या दृष्टीने न पाहता, मुलांनी कोणताही महत्त्वाचा निर्णय घेताना विवेक, सुरक्षितता, परस्पर विश्वास आणि पालकांशी संवाद यांना प्राधान्य द्यावे, असा आशय त्यांच्या मार्गदर्शनातून अधोरेखित झाला.

मुलांनी आई-वडिलांशी मनमोकळा संवाद साधावा, त्यांच्या अनुभवांचा आदर करावा आणि आपल्या आयुष्यातील निर्णय घेताना त्यांच्या भावनांची जाणीव ठेवावी, हा या व्याख्यानाचा महत्त्वाचा संदेश ठरला.

वडिलांना मिठी मारून विद्यार्थिनींनी व्यक्त केल्या भावना

व्याख्यानातील भावनिक प्रसंगांनी उपस्थितांच्या मनाचा ठाव घेतला. आई-वडिलांच्या त्यागाचे वर्णन ऐकताना अनेक विद्यार्थी आणि विद्यार्थिनी भावूक झाले. काही विद्यार्थिनींनी आपल्या वडिलांना घट्ट मिठी मारून आपुलकी व्यक्त केली. मुली आणि वडील यांच्यातील प्रेमाचे, विश्वासाचे आणि जिव्हाळ्याचे नाते या क्षणी प्रकर्षाने अनुभवायला मिळाले.

सभागृहात काही काळ भावनिक वातावरण निर्माण झाले. आई-वडिलांनी आपल्यासाठी केलेल्या त्यागाची जाणीव, त्यांच्या प्रेमाचे महत्त्व आणि त्यांच्याशी अधिक जिव्हाळ्याने वागण्याची प्रेरणा विद्यार्थ्यांना मिळाली. हे व्याख्यान केवळ ऐकण्यापुरते मर्यादित न राहता विद्यार्थ्यांच्या मनात आत्मपरीक्षणाची भावना निर्माण करणारे ठरले.

सामान्य ज्ञान परीक्षेत विद्यार्थ्यांचा उत्स्फूर्त सहभाग

विद्यार्थ्यांच्या बौद्धिक विकासाला चालना मिळावी, वाचनाची आवड वाढावी, सामान्य ज्ञानाविषयी जिज्ञासा निर्माण व्हावी आणि स्पर्धात्मक परीक्षांची तयारी करण्याची प्रेरणा मिळावी, या उद्देशाने शनिवार, दि. १७ ऑक्टोबर २०२६ रोजी शिंदखेडा शहरातील विविध शाळा व महाविद्यालयांमध्ये सामान्य ज्ञान परीक्षेचे आयोजन करण्यात आले होते. विविध वयोगटांतील विद्यार्थ्यांनी मोठ्या संख्येने सहभाग नोंदवून आपल्या ज्ञानाची कसोटी दिली.

या परीक्षेत ८ ते १० वर्षे आणि ११ ते १२ वर्षे अशा दोन गटांतील गुणवंत विद्यार्थ्यांची निवड करण्यात आली. यशस्वी विद्यार्थ्यांना रोख रक्कम व प्रशस्तिपत्र देऊन गौरविण्यात आले.

सामान्य ज्ञान परीक्षा : गुणवंत विद्यार्थ्यांचा गौरव

लहान गट (वयोगट ८ ते १० वर्षे)

प्रथम क्रमांक : लक्ष्मी रवींद्र निकम — मीराबाई गर्ल्स हायस्कूल, शिंदखेडा

द्वितीय क्रमांक : दिव्यांनी शिवाजी कोळी — नूतन माध्यमिक विद्यालय, धमाने

तृतीय क्रमांक : जित जितेंद्र जाधव — स्वामी समर्थ हायस्कूल, शिंदखेडा

मोठा गट (वयोगट ११ ते १२ वर्षे)

प्रथम क्रमांक : हर्षली हिम्मत जाधव — जनता हायस्कूल, शिंदखेडा

द्वितीय क्रमांक : देवेंद्रसिंग केवळसिंग गिरासे — एम.एच.एस.एस. ज्युनिअर कॉलेज

तृतीय क्रमांक : ऋषिकेश मोहनसिंग गिरासे — एन. डी. मराठे विद्यालय, शिंदखेडा

या गुणवंत विद्यार्थ्यांना रोख रक्कम व प्रशस्तिपत्र देऊन सन्मानित करण्यात आले. त्यांच्या यशामुळे इतर विद्यार्थ्यांनाही अभ्यास, वाचन आणि ज्ञानवृद्धीसाठी प्रेरणा मिळाली.

महापुरुषांना अभिवादन; लकी ड्रॉमधून विद्यार्थ्यांना शैक्षणिक साहित्य

कार्यक्रमाच्या प्रारंभी छत्रपती शिवाजी महाराज, महाराणा प्रताप, महात्मा ज्योतिराव फुले, क्रांतिज्योती सावित्रीबाई फुले, डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर तसेच देशासाठी बलिदान देणाऱ्या सर्व महापुरुषांना अभिवादन करण्यात आले.

यानंतर मान्यवरांच्या हस्ते लकी ड्रॉच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांना शालेय व इतर उपयोगी वस्तू प्रदान करण्यात आल्या. विद्यार्थ्यांचा उत्साह वाढविणे, त्यांना शैक्षणिक उपक्रमांकडे आकर्षित करणे आणि त्यांच्या प्रगतीला प्रोत्साहन देणे, हा या उपक्रमामागील हेतू होता.

आयोजक आणि सहकार्य करणाऱ्या मान्यवरांचे योगदान

कार्यक्रमाच्या यशस्वी आयोजनासाठी सत्यशोधक युवा मंच, शिंदखेडा येथील प्रा. अनिल माळी, मुकेश माळी, प्रवीण माळी, योगेश माळी आणि केशव माळी यांनी विशेष परिश्रम घेतले.

कार्यक्रमाचे मुख्य प्रायोजक म्हणून बिजासनी पेट्रोलियम, शिंदखेडा येथील श्री. प्रवीण राजाराम महाले यांनी सहकार्य केले. तसेच अनिलजी वानखेडे, भिला बारकू माळी, श्री. बी. एल. सोनवणे, हितेंद्रजी जैन, सुमित जैन, श्री. उदय देसले, श्री. चेतन परमार, प्रा. दीपक माळी सर, सूरज देसले, श्री. रामकृष्ण माळी, श्री. युवराज माळी, भडणे येथील पोलीस पाटील श्री. योगेश बागुल आणि ॲड. प्रशांत जाधव यांच्यासह विविध मान्यवरांनी सहकार्य केले.

कार्यक्रमाला शिक्षक, पालक, विद्यार्थी, युवक-युवती आणि नागरिक मोठ्या संख्येने उपस्थित होते. आयोजकांच्या नियोजनबद्ध प्रयत्नांमुळे शैक्षणिक आणि सामाजिक प्रबोधनाचा हा उपक्रम यशस्वी झाला.

संस्कार, शिक्षण आणि सामाजिक जाणीव यांचा प्रेरणादायी संगम

आजच्या स्पर्धात्मक युगात विद्यार्थ्यांनी केवळ पुस्तकी ज्ञान मिळवणे पुरेसे नसून त्यांच्यामध्ये कृतज्ञता, संवेदनशीलता, विवेकशीलता आणि सामाजिक बांधिलकीही विकसित होणे आवश्यक आहे. सामान्य ज्ञान परीक्षा विद्यार्थ्यांच्या बौद्धिक क्षमतेला चालना देते, तर ‘न समजलेले माय-बाप’सारखे व्याख्यान त्यांच्या भावविश्वाला स्पर्श करून जीवनाकडे पाहण्याची नवी दृष्टी देते.

शिंदखेड्यातील या उपक्रमाने शिक्षणासोबत संस्कारांचे महत्त्व अधोरेखित केले. विद्यार्थ्यांनी आई-वडिलांच्या कष्टांची जाणीव ठेवावी, त्यांच्या प्रेमाचा आदर करावा, स्वतःच्या भविष्याबाबत सजग राहावे आणि ज्ञानाच्या बळावर यशाचे शिखर गाठावे, हा संदेश या कार्यक्रमातून देण्यात आला.

विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण विकासासाठी अशा शैक्षणिक, सामाजिक आणि प्रेरणादायी उपक्रमांचे सातत्याने आयोजन व्हावे, अशी अपेक्षा उपस्थितांनी व्यक्त केली. समाजात ज्ञान, संस्कार आणि कुटुंबीयांविषयी कृतज्ञतेची भावना रुजविण्याच्या दृष्टीने सत्यशोधक युवा मंचाचा हा उपक्रम निश्चितच प्रेरणादायी ठरला.

​