जानवे येथे आई भवानी मातेच्या नवरात्रोत्सवानिमित्त २८ वर्षांपासून अखंड हरिनाम संकीर्तनाची परंपरा! , दहा दिवस भक्तिरसाची पर्वणी; काल्याच्या कीर्तनानंतर महाप्रसादाचे आयोजन, २०३७ पर्यंत महाप्रसादाचे बुकिंग पूर्ण

अमळनेर प्रतिनिधी

आई भवानी मातेच्या नवरात्रोत्सवाचे औचित्य साधून जानवे येथे गेल्या २८ वर्षांपासून अखंड हरिनाम संकीर्तन सप्ताहाची भक्तिमय परंपरा जपली जात आहे. वारकरी संप्रदायाच्या विचारांचा प्रसार, हरिनामाचा गजर आणि सामूहिक भक्तीभाव यांचा संगम घडविणारा हा उत्सव गावाच्या धार्मिक आणि सांस्कृतिक जीवनाचा अविभाज्य भाग बनला आहे. यंदा रविवार, ११ ऑक्टोबर ते मंगळवार, २० ऑक्टोबर २०२६ या कालावधीत विविध धार्मिक कार्यक्रमांचे आयोजन करण्यात आले असून, संपूर्ण गावात भक्तिमय वातावरण निर्माण झाले आहे.

ह.भ.प. वैकुंठवासी विठ्ठल तात्या चौधरी (मोठेबाबा), वारकरी शिक्षण संस्था, आळंदी यांच्या प्रेरणेने तसेच वैकुंठवासी सद्गुरू सच्चिदानंद श्रीपाद बाबा, घोटी यांच्या कृपाशीर्वादाने आणि संत-माऊलींच्या कृपेने ही परंपरा अखंड सुरू आहे. थोरामोठ्यांच्या पदस्पर्शाने पावन झालेल्या जानवे नगरीत आई भवानी मातेच्या श्रद्धेने आणि वारकरी संप्रदायाच्या संस्कारांनी या उपक्रमाला विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. गेल्या २८ वर्षांपासून सुरू असलेली ही सेवा भविष्यातही मातेच्या कृपाशीर्वादाने अखंड सुरू ठेवण्याचा ग्रामस्थांचा संकल्प आहे.

काकड आरती, हरिपाठ आणि कीर्तनाने दुमदुमते जानवे

या संकीर्तन सप्ताहात दररोज पहाटे ५ ते ६ या वेळेत काकड आरती, सायंकाळी ६ ते ७ या वेळेत हरिपाठ, तर रात्री ८.३० ते १०.३० या वेळेत नामवंत कीर्तनकार महाराजांची कीर्तनसेवा आयोजित केली जाते. हरिनामाचा गजर, टाळ-मृदुंगांचा निनाद आणि संतविचारांचा जागर यामुळे मंदिर परिसरात भक्तिमय वातावरण अनुभवायला मिळते. कीर्तनातून संतांच्या शिकवणीचा प्रसार होत असून, भक्तांना अध्यात्म, सदाचार, भक्ती आणि सामाजिक एकोप्याचा संदेश मिळतो.

या सप्ताहाचे विशेष वैशिष्ट्य म्हणजे कीर्तनासाठी महिला आणि माता-भगिनींची मोठ्या प्रमाणावर असलेली उपस्थिती. पुरुषांच्या तुलनेत महिला भाविकांचा सहभाग अधिक असल्याचे ग्रामस्थ अभिमानाने सांगतात. नवरात्रोत्सवाच्या निमित्ताने आयोजित होणारा हा दहा दिवसांचा संकीर्तन सप्ताह जानवेची स्वतंत्र ओळख ठरला आहे. अनेक ठिकाणी सात दिवसांचा सप्ताह होत असताना, येथे नवरात्रोत्सवाच्या कालावधीत दहा दिवस हरिनामाची सेवा सुरू राहते, ही या उत्सवाची खास परंपरा आहे.

२०३७ पर्यंत महाप्रसादाचे बुकिंग; श्रद्धेचा अनोखा आविष्कार

या संकीर्तन सप्ताहातील सर्वांत उल्लेखनीय वैशिष्ट्य म्हणजे शेवटच्या दिवशी काल्याच्या कीर्तनानंतर आयोजित करण्यात येणारा महाप्रसाद. सुरुवातीच्या काळात लोकवर्गणीतून महाप्रसादाची व्यवस्था केली जात होती. मात्र, गेल्या अनेक वर्षांपासून एका कुटुंबाकडून महाप्रसादाचा संपूर्ण खर्च केला जात आहे. आई भवानी मातेवरील श्रद्धा, भक्ती आणि सेवाभावातून सुरू असलेल्या या उपक्रमाला भाविकांचा मोठा प्रतिसाद लाभत आहे.

विशेष आनंदाची बाब म्हणजे महाप्रसादासाठी आजपर्यंत सन २०३७ पर्यंतचे बुकिंग झाले असल्याची माहिती देण्यात आली आहे. धार्मिक श्रद्धेचे सेवाभावात झालेले रूपांतर आणि पिढ्यान्‌पिढ्या जपली जाणारी भक्तिपरंपरा यांचे हे प्रेरणादायी उदाहरण मानले जात आहे. महाप्रसादाच्या माध्यमातून भाविकांना एकत्र आणण्याबरोबरच सामाजिक एकोपा आणि सामूहिक सहभागाची भावना अधिक दृढ होत आहे.

राजकारण बाजूला ठेवून ग्रामस्थांचा एकजुटीने सहभाग

जानवे येथील या धार्मिक सोहळ्याचे आणखी एक महत्त्वाचे वैशिष्ट्य म्हणजे गावातील आजी-माजी पदाधिकारी, विविध संस्थांचे प्रतिनिधी आणि ग्रामस्थांचा एकजुटीने मिळणारा सहभाग. गावातील राजकीय मतभेद, हेवेदावे बाजूला ठेवून प्रत्येक जण आपल्या परीने या उत्सवाला सहकार्य करतो. धार्मिक कार्यक्रमाच्या निमित्ताने गावातील सर्व जाती-धर्मांतील नागरिक गुण्यागोविंदाने एकत्र येतात. आई भवानी मातेच्या कृपाशीर्वादाने सामाजिक सलोखा, परस्पर सहकार्य आणि बंधुभावाची भावना जपली जात असल्याचे चित्र येथे पाहायला मिळते.

अमळनेरचे दानशूर व्यक्तिमत्त्व प्रताप शेठजी हेही नित्यनेमाने आई भवानी मातेच्या दर्शनासाठी जानवे येथे येत असत, अशी आठवण गावातील ज्येष्ठ मंडळी आजही सांगतात. त्यामुळे या मंदिराशी जोडलेल्या श्रद्धा, भक्ती आणि जुन्या परंपरांना विशेष ऐतिहासिक महत्त्व प्राप्त झाले आहे.

भजनी मंडळांसह सेवेकऱ्यांचे मोलाचे योगदान

या संकीर्तन सप्ताहाच्या यशस्वी आयोजनासाठी गावातील भजनी मंडळ, मृदुंगाचार्य, विणेकरी, हार्मोनियमवादक, गायनाचार्य, टाळकरी, भालदार, चोपदार तसेच पंचक्रोशीतील विविध भजनी मंडळांचे मोलाचे योगदान लाभते. सर्वजण भक्तिभावाने आपापली सेवा अर्पण करीत असल्यामुळे कार्यक्रमाची आध्यात्मिक उंची अधिक वाढते.

गावातील इंद्रायणी साऊंड सिस्टिमचे संचालक ह.भ.प. बाळू दादा महाराज (पेंटर) हे दरवर्षी विनामूल्य ध्वनियंत्रणेची सेवा देतात. तसेच सुमठाणे, ता. पारोळा येथील व्यंकटेश इलेक्ट्रिकलचे मालक ह.भ.प. संदीप पाटील यांचे कार्यक्रमाच्या पत्रिका छपाईसाठी सौजन्य लाभले आहे. धार्मिक कार्यासाठी विविध व्यक्तींकडून स्वयंस्फूर्तीने मिळणारे हे सहकार्य गावातील सेवाभावाची साक्ष देते.

मंदिराची सेवा आणि व्यवस्थापनात युवकांचा पुढाकार

आई भवानी मातेच्या मंदिराची नित्यनियमाने सेवा करण्याचे कार्य ह.भ.प. विश्वास गबाजी पाटील (नाना) आणि त्यांच्या पत्नी ह.भ.प. सौ. प्रमिलाबाई विश्वास पाटील हे दांपत्य श्रद्धेने पार पाडत आहे. मातेच्या सेवेत सातत्य राखत मंदिरातील धार्मिक परंपरा जपण्याचे त्यांचे कार्य उल्लेखनीय आहे.

दुसरीकडे, गावातील तरुण आणि उत्साही युवक सध्या व्यवस्थापन मंडळाची जबाबदारी सांभाळत आहेत. त्यांच्या नियोजनबद्ध कामकाजामुळे तसेच विविध माध्यमांतून मदत करणाऱ्या दानशूर व्यक्तींच्या सहकार्यामुळे मंदिर परिसरात अनेक सुविधा उपलब्ध झाल्या आहेत. धार्मिक परंपरा जपतानाच भाविकांना आवश्यक सुविधा उपलब्ध करून देण्याचा व्यवस्थापन मंडळाचा प्रयत्न कौतुकास्पद आहे.

या संपूर्ण उपक्रमासाठी गावातील ह.भ.प. पोलीस पाटील, ह.भ.प. सरपंच, विविध संस्थांचे पदाधिकारी आणि ग्रामस्थ बंधू-भगिनींचे विशेष सहकार्य लाभत आहे. सर्वांच्या सामूहिक प्रयत्नांतून २८ वर्षांची ही भक्तिमय परंपरा अधिक समृद्ध होत आहे.

भाविकांना उपस्थितीचे आवाहन

आई भवानी मातेच्या नवरात्रोत्सवानिमित्त आयोजित अखंड हरिनाम संकीर्तन सप्ताह हा केवळ धार्मिक कार्यक्रम नसून, भक्ती, सेवा, सामाजिक एकोपा आणि ग्रामसंस्कृती जपणारा उत्सव आहे. हरिनामाच्या माध्यमातून संतविचारांचा प्रसार व्हावा, नव्या पिढीला वारकरी संप्रदायाच्या संस्कारांची ओळख व्हावी आणि गावातील एकजूट अधिक बळकट व्हावी, हा या उपक्रमामागील मुख्य हेतू आहे.

तरी सर्व भाविक भक्तांनी जानवे येथे उपस्थित राहून काकड आरती, हरिपाठ, कीर्तनसेवा आणि काल्याच्या कीर्तनानंतर आयोजित महाप्रसादाचा लाभ घ्यावा, असे नम्र आणि आग्रहाचे आवाहन आयोजकांच्या वतीने करण्यात आले आहे.

शब्दांकन :

ह.भ.प. डी. एम. पाटील सर

अध्यक्ष :

साने गुरुजी सार्वजनिक वाचनालय, जानवे, ता. अमळनेर