दुष्काळाच्या पार्श्वभूमीवर नोबेल फाउंडेशनचा आदर्श निर्णय; वर्धापन दिनाचा अनावश्यक खर्च टाळून दहा विद्यार्थ्यांना घेणार शिक्षणासाठी दत्तक , विद्यार्थ्यांना मोफत निवास, भोजन आणि शिक्षणासाठी सहकार्य; सामाजिक बांधिलकी जपणारा उपक्रम

विक्रम साराभाई यांच्या पूर्णाकृती पुतळ्यासोबत

इसरो येथे श्री जयदीप पाटील

जळगाव प्रतिनिधी: सामाजिक बांधिलकी जपत समाजातील गरजू विद्यार्थ्यांच्या शिक्षणाला हातभार लावण्यासाठी नोबेल फाउंडेशनने एक स्तुत्य निर्णय घेतला आहे. महाराष्ट्रातील दुष्काळी परिस्थितीच्या पार्श्वभूमीवर वर्धापन दिनानिमित्त होणारे विविध कार्यक्रम आणि जाहिरातींवरील अनावश्यक खर्च टाळून दुष्काळग्रस्त परिस्थितीतील दहा गरजू विद्यार्थ्यांना शिक्षणासाठी दत्तक घेण्याचा निर्णय फाउंडेशनने घेतला आहे. या विद्यार्थ्यांना मोफत निवास व भोजनाची सुविधा देण्यासोबतच त्यांच्या शिक्षणासाठी आवश्यक ते सहकार्य करण्यात येणार आहे.

नोबेल फाउंडेशनचा अकरावा वर्धापन दिन १५ ऑक्टोबर रोजी साजरा करण्यात आला. गेल्या अकरा वर्षांपासून शिक्षण आणि सामाजिक क्षेत्रात सातत्याने कार्यरत असलेल्या फाउंडेशनने यंदा उत्सवापेक्षा सामाजिक उत्तरदायित्वाला प्राधान्य देत समाजासमोर एक आदर्श निर्माण केला आहे.

उत्सवावरील खर्च टाळून गरजू विद्यार्थ्यांच्या भविष्याला प्राधान्य

वर्धापन दिनानिमित्त मोठा कार्यक्रम आयोजित करणे किंवा जाहिरातींवर खर्च करण्याऐवजी तोच निधी गरजू विद्यार्थ्यांच्या शिक्षणासाठी वापरण्याचा निर्णय नोबेल फाउंडेशनने घेतला आहे. दुष्काळामुळे शेतकरी, शेतमजूर आणि आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल कुटुंबांपुढे निर्माण होणाऱ्या अडचणी लक्षात घेता, अशा कुटुंबांतील विद्यार्थ्यांचे शिक्षण आर्थिक परिस्थितीमुळे थांबू नये, हा या उपक्रमामागील प्रमुख उद्देश आहे.

या निर्णयानुसार दहा गरजू विद्यार्थ्यांना निवासी सुविधेसह मोफत भोजन उपलब्ध करून देण्यात येणार असून, त्यांच्या शिक्षणासाठीही विनामूल्य सहकार्य केले जाणार आहे. आर्थिक अडचणींमुळे गुणवंत विद्यार्थ्यांना शिक्षणापासून वंचित राहावे लागू नये, यासाठी हा उपक्रम महत्त्वपूर्ण ठरणार आहे.

एक हजारांहून अधिक विद्यार्थ्यांना इस्रोची सफर

नोबेल फाउंडेशनने गेल्या अकरा वर्षांत शैक्षणिक क्षेत्रात विविध उपक्रम राबविले आहेत. विज्ञान आणि तंत्रज्ञानाविषयी विद्यार्थ्यांमध्ये जिज्ञासा निर्माण व्हावी, वैज्ञानिक दृष्टिकोन विकसित व्हावा आणि विद्यार्थ्यांना अवकाश संशोधनाच्या क्षेत्राची ओळख व्हावी, या उद्देशाने फाउंडेशनच्या माध्यमातून आजपर्यंत एक हजारांहून अधिक विद्यार्थ्यांना भारतीय अंतराळ संशोधन संस्था अर्थात इस्रोची शैक्षणिक सफर घडविण्यात आली आहे.

याशिवाय शेकडो विद्यार्थ्यांना शिक्षणासाठी विविध प्रकारचे सहकार्य करण्यात आले आहे. विद्यार्थ्यांच्या शैक्षणिक प्रगतीबरोबरच त्यांना करिअरच्या नव्या संधींची ओळख करून देण्यावरही फाउंडेशनचा भर आहे.

सतपंथ शिष्यवृत्ती प्रकल्पातून ५० विद्यार्थ्यांना निवासी प्रशिक्षण

नोबेल फाउंडेशनच्या माध्यमातून राबविण्यात येणाऱ्या सतपंथ शिष्यवृत्ती प्रकल्पांतर्गत सध्या ५० हून अधिक गरीब आणि गरजू विद्यार्थी वसतिगृहात निवासी स्वरूपात विनामूल्य राहून विविध स्पर्धा परीक्षांच्या तयारीसाठी प्रशिक्षण घेत आहेत. आर्थिक परिस्थितीमुळे स्पर्धा परीक्षांची तयारी करता न येणाऱ्या विद्यार्थ्यांना योग्य मार्गदर्शन, निवास आणि शैक्षणिक वातावरण उपलब्ध करून देण्याचा या प्रकल्पाचा उद्देश आहे.

या सुरू असलेल्या कार्यात आता आणखी दहा विद्यार्थ्यांना शिक्षणासाठी दत्तक घेण्याचा निर्णय महत्त्वपूर्ण मानला जात आहे. शिक्षणाच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांना स्वावलंबी बनविणे आणि त्यांना उज्ज्वल भविष्याची संधी उपलब्ध करून देणे, ही या उपक्रमामागील भूमिका आहे.

समाजाने उत्सवांपेक्षा शिक्षण आणि आरोग्याला प्राधान्य द्यावे : जयदीप पाटील

नोबेल फाउंडेशनचे अध्यक्ष जयदीप पाटील यांनी या निर्णयाबाबत बोलताना सांगितले की, “सध्याच्या दुष्काळी परिस्थितीत शेतकरी आणि शेतमजुरांच्या पाठीशी खंबीरपणे उभे राहणे ही काळाची गरज आहे. समाजातील आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल घटकांना मदतीचा हात देण्यासाठी प्रत्येकाने पुढाकार घेणे आवश्यक आहे. विविध कार्यक्रम, समारंभ आणि जाहिरातींवर मोठ्या प्रमाणात खर्च करण्याऐवजी त्यातील काही निधी विद्यार्थ्यांचे शिक्षण, आरोग्यसेवा आणि गरजू कुटुंबांच्या मदतीसाठी वापरला, तर त्यातून समाजाला अधिक मोठा लाभ होऊ शकतो.”

ते पुढे म्हणाले की, शिक्षण हे विद्यार्थ्यांच्या जीवनात परिवर्तन घडविण्याचे प्रभावी माध्यम आहे. परिस्थितीमुळे कोणत्याही विद्यार्थ्याचे शिक्षण थांबू नये, यासाठी सामाजिक संस्थांसह समाजातील दानशूर व्यक्ती आणि विविध संघटनांनीही पुढे येण्याची गरज आहे. समाजातील गरजू घटकांच्या अडचणीच्या काळात त्यांच्या पाठीशी उभे राहणे, हीच सामाजिक कार्याची खरी सार्थकता आहे.

डॉ. ए. पी. जे. अब्दुल कलाम यांना अभिवादन

नोबेल फाउंडेशनच्या अकराव्या वर्धापन दिनानिमित्त भारताचे माजी राष्ट्रपती आणि महान शास्त्रज्ञ डॉ. ए. पी. जे. अब्दुल कलाम यांची जयंतीही साजरी करण्यात आली. यावेळी त्यांच्या प्रतिमेला पुष्पहार अर्पण करून उपस्थितांनी अभिवादन केले.

डॉ. कलाम यांच्या प्रेरणादायी जीवनप्रवासाची विद्यार्थ्यांना ओळख व्हावी, त्यांच्या संघर्षातून प्रेरणा मिळावी आणि विज्ञान, शिक्षण व राष्ट्रनिर्मितीविषयी सकारात्मक दृष्टिकोन विकसित व्हावा, या उद्देशाने गुलजार यांनी निर्मित केलेली डॉ. ए. पी. जे. अब्दुल कलाम यांच्या जीवनावर आधारित एक तासाची माहितीपट फिल्म विद्यार्थ्यांना दाखविण्यात आली.

या उपक्रमातून विद्यार्थ्यांना डॉ. कलाम यांच्या जीवनातील प्रेरणादायी प्रसंग, त्यांची वैज्ञानिक कारकीर्द, शिक्षणाविषयीची तळमळ आणि देशाच्या विकासासाठी त्यांनी दिलेले योगदान समजून घेण्याची संधी मिळाली.

यावेळी ज्येष्ठ इतिहासकार रामचंद्र पाटील, नोबेल फाउंडेशनचे संचालक जयदीप पाटील, राजेंद्र पाटील, सतपंथ प्रकल्पाचे समन्वयक रमेश पाटील, जगदीश पाटील, विरेंद्र पवार आणि प्रशांत आडे उपस्थित होते.

वर्धापन दिनाच्या निमित्ताने अनावश्यक खर्च टाळून गरजू विद्यार्थ्यांच्या शिक्षणासाठी निधी उपलब्ध करून देण्याचा नोबेल फाउंडेशनचा निर्णय सामाजिक संस्थांसाठी प्रेरणादायी ठरत आहे. उत्सवापेक्षा समाजहिताला आणि औपचारिकतेपेक्षा विद्यार्थ्यांच्या भविष्याला प्राधान्य देणारा हा उपक्रम शिक्षणाच्या माध्यमातून सामाजिक परिवर्तन घडविण्याच्या दिशेने टाकलेले महत्त्वपूर्ण पाऊल आहे.