“पाण्याची एक्सपायरी डेट” — खरंच असते का? सोयीच्या मानसिकतेतून पाण्याचा अपव्यय; सभापती कैलास पाटील यांचा मार्मिक संदेश

“पाण्याची एक्सपायरी डेट” — खरंच असते का?

सोयीच्या मानसिकतेतून पाण्याचा अपव्यय; सभापती कैलास पाटील यांचा मार्मिक संदेश

अमळनेर प्रतिनिधी
पाणी म्हणजे जीवन… पण त्या जीवनदायिनी घटकाकडे पाहण्याचा आपला दृष्टिकोन मात्र दिवसेंदिवस अधिक ‘सोयीस्कर’ आणि विसंगत होत चालला आहे. पाणी पुरवठा सभापती कैलास नामदेव पाटील यांनी एका विचारप्रवर्तक संदेशातून याच वास्तवावर अचूक बोट ठेवले आहे. “पाण्याची एक्सपायरी डेट बाटलीवर नसते, ती आपल्या मानसिकतेत असते,” असा ठाम संदेश त्यांनी दिला आहे.

‘सोयीप्रमाणे बदलणारी’ पाण्याची किंमत

दैनंदिन जीवनात आपण पाण्याचा वापर करताना लावलेले निकष खरोखरच विचार करायला भाग पाडणारे आहेत—
नळाचे पाणी: ज्या घरात दररोज नळ येतो, तिथे पाणी एका दिवसात ‘शिळे’ ठरते आणि सहजपणे फेकले जाते.
टंचाईतील पाणी: ज्या ठिकाणी आठ-दहा दिवसांनी पाणी येते, तेच पाणी तेवढे दिवस ‘ताजे’ वाटते.
प्रसंगावधान: लग्नसमारंभात नवीन बाटली दिसताच हातातील अर्धी भरलेली बाटली क्षणात ‘एक्स्पायर’ होऊन कचऱ्यात जाते.
नैसर्गिक साठा: धरणातील पाणी वर्षभर वापरले जाते, तर दुष्काळात तेच पाणी दोन-तीन वर्षेही टिकते.
ही उदाहरणे एकच प्रश्न विचारतात—पाणी खरंच बदलते की आपली मानसिकता?

भूगर्भातील ‘अमृत’ आणि आपली विसंगती

सभापती पाटील यांनी एक महत्त्वाचा तांत्रिक मुद्दा मांडला—
जेव्हा आपण ५०० फूट खोल बोअरवेलमधून पाणी काढतो, तेव्हा ते पाणी हजारो वर्षांपासून जमिनीखाली साठलेले असते. इतकी वर्षे टिकलेले पाणी पिण्यायोग्य असते, मग घरात साठवलेले पाणी एका दिवसात ‘शिळे’ कसे होते?
“पाण्याची एक्सपायरी ही पाण्यात नसते, ती आपल्या विचारांच्या कमकुवतपणात असते. पाणी कधीच शिळे होत नाही, फक्त आपली विचारसरणी गढूळ होते.”
— कैलास नामदेव पाटील, सभापती (पाणी पुरवठा), अमळनेर

निष्कर्ष : “जल है तो कल है” ही केवळ घोषणा नको, कृती हवी!
पाणी हा निसर्गाने दिलेला अमूल्य ठेवा आहे. मात्र, आपल्या निष्काळजीपणामुळे आणि सोयीच्या मानसिकतेमुळे आपणच त्याचा अपव्यय करत आहोत. ही सवय वेळेत बदलली नाही, तर भविष्यात पाण्याची भीषण टंचाई निर्माण होणे अटळ आहे.
अमळनेरकरांसह सर्व नागरिकांनी पाण्याचा जपून, जबाबदारीने वापर करणे ही काळाची गरज आहे.
पाणी वाचवा… कारण पाण्याची नाही, तर आपल्या विचारांची ‘एक्सपायरी’ होऊ देऊ नका!