धारदार मांज्याचा फास फाडत वटवाघुळाची सुटका , साने गुरुजी विद्यामंदिरात पर्यावरण संवेदनशीलतेचे दर्शन

धारदार मांज्याचा फास फाडत वटवाघुळाची सुटका

साने गुरुजी विद्यामंदिरात पर्यावरण संवेदनशीलतेचे दर्शन

अमळनेर प्रतिनिधी(ईश्वर महाजन)
साने गुरुजी विद्यामंदिर, अमळनेर येथील शाळेच्या मैदानात उंच झाडावर धारदार नायलॉन मांज्यात अडकलेल्या एका वटवाघुळाची वेळेवर व यशस्वी सुटका करण्यात आली. पक्षीप्रेमी जितेंद्र वाणी यांच्या धाडसी व संवेदनशील प्रयत्नांमुळे या निरपराध सस्तन प्राण्याचे प्राण वाचले.
ही घटना समजताच शाळेचे मुख्याध्यापक श्री. संजीव पाटील सर यांच्या मार्गदर्शनाखाली शाळेतील कर्मचारी व शिक्षकांनी तत्काळ सहकार्य केले. यामध्ये शिपाई बाळासाहेब पाटील, संजय महाजन, पवन पाटील, कार्लेकर सर, राहुल पाटील सर, क्षीरसागर सर, स्वप्निल पाटील सर, योगेश मोरे सर, महेंद्र रामोशे सर तसेच संपूर्ण शिक्षकवृंद यांचे उल्लेखनीय योगदान लाभले. सर्वांच्या संयुक्त प्रयत्नांमुळे मांज्यामुळे जखमी झालेल्या वटवाघुळाला सुरक्षितपणे खाली उतरवून आवश्यक काळजी घेण्यात आली.
वटवाघूळ हा सस्तन प्राणी असून तो प्रामुख्याने निशाचर आहे. रात्री सक्रिय राहणारा हा प्राणी अल्ट्रासोनिक ध्वनींच्या साहाय्याने शिकार शोधतो, या प्रक्रियेला इकोलोकेशन म्हणतात. मराठीत ‘वटवाघूळ’ तर इंग्रजीत ‘Bat’ असे त्याचे नाव आहे. दिवसा सूर्यप्रकाश सहन न झाल्याने तो झाडांवर उलटे लटकून विश्रांती घेतो.
पर्यावरणाच्या दृष्टीने वटवाघूळ अत्यंत महत्त्वाचा प्राणी आहे. तो रात्री कोट्यवधी कीटकांचा नाश करून शेतीस मदत करतो व निसर्गाचा समतोल राखतो. काही प्रजाती फळे खातात व फुलांच्या परागणात मोलाची भूमिका बजावतात, त्यामुळे रात्रीच्या परिसंस्थेचा कणा म्हणून त्याचे महत्त्व अनन्यसाधारण आहे.
तथापि, समाजात वटवाघुळाविषयी अनेक अंधश्रद्धा प्रचलित आहेत. घरात वटवाघूळ येणे किंवा वारंवार दिसणे हे अशुभ, वाद, आर्थिक हानी किंवा नकारात्मक ऊर्जेचे लक्षण मानले जाते. मात्र, याउलट काही संस्कृतींमध्ये वटवाघूळ हे परिवर्तन, नव्या सुरुवातीचे व पुनर्जन्माचे प्रतीक मानले जाते.
या घटनेमुळे नायलॉन मांज्याच्या वापरामुळे वन्यजीवांना होणाऱ्या धोक्याची जाणीव पुन्हा एकदा अधोरेखित झाली आहे. साने गुरुजी विद्यामंदिरातील ही सुटका पर्यावरण संवर्धन, प्राणीप्रेम आणि माणुसकीचा आदर्श ठरली असून नागरिकांनी नायलॉन मांज्याचा वापर टाळावा, असा संदेश यातून मिळतो.