वाढदिवसाच्या निमित्ताने दोन शब्द… “प्रकाशाचा प्रवास… ‘विजू सर’ सोनवणे : शिक्षण, संस्कार आणि सेवाभावाचा सुवर्ण अध्याय”

वाढदिवसाच्या निमित्ताने दोन शब्द…

“प्रकाशाचा प्रवास… ‘विजू सर’ सोनवणे : शिक्षण, संस्कार आणि सेवाभावाचा सुवर्ण अध्याय”

अमळनेर प्रतिनिधी

भरवसचे वाळवंटी रस्ते, शाळेच्या धुळीने माखलेले प्रांगण, ध्वजस्तंभाजवळ उभे असलेले शेकडो विद्यार्थी… आणि त्या सर्वांच्या नजरेत ज्यांचा एकच आधार—ते म्हणजे बापूसाहेब विजय श्रीराम सोनवणे.
शिक्षण, शिस्त, सेवा आणि समाजकार्य यांची सांगड घालून एका शिक्षकाने संपूर्ण गावाला उजाळून टाकण्याचे ध्येय ज्यांनी आयुष्यभर पेलले, त्यांचा आज ६१ वा वाढदिवस—एक व्यक्ती नाही, तर एक विचार, एक प्रेरणा, एक तेजस्वी प्रवास साजरा होतो आहे.

१) शिक्षक म्हणून त्यांनी उभा केलेला ‘मानदंड’

शिक्षण म्हणजे केवळ पुस्तकातील अक्षरे नाहीत, तर व्यक्तिमत्त्व घडविणारी ऊर्जा आहे… हे तत्त्व त्यांनी कधीही सोडले नाही.
त्यांच्या तासात फक्त शिकवण नव्हती—
• मूल्यांचे बीज रोवणारी भाषा
• विद्यार्थ्यांना आत्मविश्वास देणारी नजर
• आणि समजून घेणारी शिक्षकाची ममत्वपूर्ण वृत्ती
यांचे अद्वितीय मिश्रण होतं.
विद्यार्थ्यांच्या भाषेत सांगायचं, तर
“सर शिकवत नाहीत… सर घडवतात.”

२) संघर्षातून उभारलेली संस्था—भरवस शाळेचा आत्मा

विना-अनुदानित अवस्थेतील सात वर्षांचा संघर्ष…वर्गात शिकवणे, समाजात विश्वास निर्माण करणे, आर्थिक टंचाई असूनही उपक्रम चालू ठेवणे…
या प्रवासात बापूसाहेबांनी झुकणे जाणले नाही—फक्त लढणे आणि जिंकणे जाणले.
रात्रीचे अभ्यासवर्ग,शिक्षक-विद्यार्थी गट अध्यापन,पालक सभांतून संवाद,शैक्षणिक गुणवत्तेवर ठाम भर
या सर्वांमुळे भरवस शाळा ‘उपक्रमशील संस्था’ बनली—आज ती प्रत्यक्षात त्यांच्या दूरदृष्टीची जिवंत प्रतिमा आहे.

३) उपक्रमशील शाळेची सुवर्ण ओळख—बापूसाहेबांचा अमिट ठसा

बापूसाहेबांच्या कार्यकाळात भरवस शाळेने अनेक तेजस्वी टप्पे गाठले:
तालुकास्तरीय विज्ञान प्रदर्शनाचे यशस्वी आयोजन,विभागीय स्तरावर जाणारे गुणवान विद्यार्थी,मुलींच्या फुटबॉल संघाचा जिल्हा उपविजय,क्रीडांगणाची सुबक उभारणी
सर्व शिक्षकांना प्रशिक्षण, प्रेरणा आणि योजनांची अंमलबजावणी,शालार्थ वेतन प्रणालीचे मास्टर ट्रेनर म्हणून तालुक्याचा मार्गदर्शन,हे सर्व उपक्रम सांगत नाहीत… ते सिद्ध करतात—एखाद्या शाळेची ओळख तिच्या मुख्याध्यापकावर किती अवलंबून असते!

४) न्यायासाठी सुप्रीम कोर्टापर्यंतची सरशी—एक धाडसी पाऊल

शैक्षणिक व्यवस्थेत जेव्हा अडथळे येतात, तेव्हा बहुतेकजण हार मानतात;
पण बापूसाहेबांनी तसे कधीच केले नाही.
शाळेच्या न्यायासाठी त्यांनी सुप्रीम कोर्टापर्यंत लढाई लढली—
असा न्यायप्रिय, निडर आणि कायद्याचे ज्ञान असलेला शिक्षक विरळच!

५) ‘विजू सर’—विद्यार्थ्यांचा मनातील खरा किताब

शिक्षकांना ‘सर’ म्हणणे रूढ आहे, पण ‘विजू सर’ हे नाव म्हणजे विद्यार्थ्यांनी दिलेला प्रेमाचा मुकुट.तुम्ही कितीही पदावर असलात, किती कार्य केलेत,पण विद्यार्थ्यांच्या ओठांवर प्रेमाने उच्चारलेले असे नाव—
हा सर्वात मोठा पुरस्कार असतो.

६) समाजकार्य—उपसरपंच म्हणूनही विकासाचा मार्ग

गावकऱ्यांनी त्यांच्या प्रामाणिक कार्याची दखल घेत त्यांना उपसरपंच पद भूषवण्याचा सन्मान दिला.गावाच्या विकासाचे स्वप्न, पायाभूत सुविधांसाठी धडपड आणि जनतेसाठी सतत जागरूकता—हे सगळे करतांना त्यांनी शाळा आणि ग्रामविकास या दोन्ही कर्तव्यांना सारखे महत्त्व दिले.

७) सेवामुक्तीचा दिवस—दोन सहकाऱ्यांचा सुंदर टप्पा
३० नोव्हेंबर २०२३ रोजी श्री. आर. आर. सोनवणे आणि बापूसाहेब दोघेही एका दिवशी निवृत्त झाले.
शाळा सुटली, घंटा थांबली… पण
त्यांच्या कार्याची धडधड अजूनही भरवस शाळेत ऐकू येते.

८) वाढदिवसाच्या ६१ व्या वर्षी—प्रेरणेचा प्रवास पुढेच!

आज त्यांच्या वाढदिवशी गाव, शिक्षक, विद्यार्थी आणि पालक—या साऱ्यांच्या मनात एकच भावना—
“या व्यक्तिमत्त्वाने आम्हाला खूप काही दिलं…
त्यांचं पुढील आयुष्यही तितकंच तेजस्वी, निरोगी आणि आनंदमय राहो!”
“जगाच्या गर्दीत शिक्षक असतात अनेक,
पण विजू सर सारखा प्रकाश देणारा एकच एक.
ज्ञानाचं, संस्काराचं, मानवीपणाचं जे दीप पेटतो—
तो वाऱ्याने नाही, तर काळानंही विझत नाही.”

शब्दांकन
श्री. आर. आर. सोनवणे
सेवानिवृत्त विज्ञान व क्रीडा शिक्षक
कै. श्रीराम गबाजीराव सोनवणे माध्यमिक विद्यालय, भरवस, ता. अमळनेर

जाहिरात..