चिखलदर्‍यातून जागतिक संशोधनापर्यंत झेप ,डॉ. वासुदेव राजाराम पाटील यांचा ‘सन्मान कर्तृत्वाचा २०२६’ मध्ये गौरव, ५९ शोधनिबंध, ४० पुस्तके आणि संशोधकांची नवी पिढी घडविणारे गणिततज्ज्ञ

सातत्यपूर्ण ज्ञानसाधना, संशोधनाची निष्ठा आणि विद्यार्थ्यांमध्ये गणिताची गोडी निर्माण करण्याचा ध्यास यांतून स्वतःची वेगळी ओळख निर्माण करणारे डॉ. वासुदेव राजाराम पाटील हे शैक्षणिक क्षेत्रातील प्रेरणादायी व्यक्तिमत्त्व आहे. चिखलदरा येथील कला, विज्ञान व वाणिज्य महाविद्यालयात गणित विभागप्रमुख म्हणून कार्यरत असलेल्या डॉ. पाटील यांनी अध्यापन, संशोधन, प्रशासकीय जबाबदाऱ्या आणि समाजसेवा या क्षेत्रांत उल्लेखनीय योगदान दिले आहे.

सातत्यपूर्ण शिक्षणातून संशोधनाची वाट

१ ऑक्टोबर १९७० रोजी जन्मलेल्या डॉ. पाटील यांनी ३० एप्रिल १९९८ रोजी सहाय्यक प्राध्यापक म्हणून आपल्या कारकिर्दीला सुरुवात केली. एस.एस.सी., एच.एस.सी., बी.एस्सी. आणि एम.एस्सी.चे शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर त्यांनी १९९५ मध्ये बी.एड., २००५ मध्ये एमएस-सीआयटी आणि २००९ मध्ये ७२.१२ टक्के गुणांसह एम.फिल. पदवी संपादन केली.

२०११ मध्ये ‘सामान्य सापेक्षता सिद्धांत व विश्वविज्ञान’ या विषयावर पीएच.डी. पूर्ण करून त्यांनी संशोधन क्षेत्रात महत्त्वपूर्ण पाऊल टाकले. साध्या परिस्थितीतून सुरू झालेला त्यांचा शैक्षणिक प्रवास आज प्रगत वैज्ञानिक संशोधनापर्यंत पोहोचला आहे.

५९ शोधनिबंध आणि ४० पुस्तकांचे योगदान

गेली २८ वर्षे संशोधनात सातत्य राखणाऱ्या डॉ. पाटील यांच्या नावावर आजवर ५९ राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय शोधनिबंध आणि ४० पुस्तके व प्रकाशने आहेत. सामान्य सापेक्षता, विश्वविज्ञान, सुधारित गुरुत्वाकर्षण सिद्धांत, चुंबकीय प्रवाह, बल्क श्यानता, C-Field Cosmology आणि Chaplygin Gas यांसारख्या विषयांवर त्यांनी संशोधन केले आहे.

त्यांच्या संशोधनाचा आवाका गणित आणि विश्वविज्ञानातील गुंतागुंतीच्या संकल्पनांपर्यंत विस्तारलेला आहे. ज्ञानाची ही साधना केवळ स्वतःपुरती मर्यादित न ठेवता त्यांनी संशोधकांची नवी पिढी घडविण्याचेही कार्य केले आहे.

त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली दोन एम.फिल. आणि सहा पीएच.डी. संशोधकांनी पदवी प्राप्त केली असून, आणखी तीन विद्यार्थ्यांचे संशोधन सुरू आहे.

अध्यापनासोबत प्रशासकीय जबाबदाऱ्यांची यशस्वी धुरा

गणित विभागप्रमुख म्हणून त्यांनी सुमारे २८ वर्षांचा अनुभव संपादन केला आहे. याशिवाय कार्यवाह प्राचार्य म्हणून चार वर्षे नऊ महिने १८ दिवस जबाबदारी सांभाळली आहे.

यूजीसीच्या लघु संशोधन प्रकल्पांतर्गत २००६ ते २००८ या कालावधीत त्यांनी संशोधनकार्य केले. तसेच UGC-FIP अंतर्गत Teacher Fellowship मिळवली.

संत गाडगे बाबा अमरावती विद्यापीठाच्या गणित विषयाच्या अभ्यास मंडळावर आणि शैक्षणिक परिषदेवर सदस्य म्हणून त्यांनी योगदान दिले. स्वामी रामानंद तीर्थ मराठवाडा विद्यापीठ, नांदेड तसेच डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर मराठवाडा विद्यापीठ, छत्रपती संभाजीनगर येथे पीएच.डी. प्रबंध परीक्षक म्हणूनही त्यांनी जबाबदारी पार पाडली.

राष्ट्रीय परिषद आणि वैज्ञानिक संस्थांशी संलग्नता

१ फेब्रुवारी २०२५ रोजी आयोजित ‘Recent Trends in Mathematics and Space Science-2025’ (NCRTMASS-2025) या राष्ट्रीय परिषदेचे संयोजक म्हणून त्यांनी महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली.

Indian Science Congress Association, Indian Mathematical Society, Indian Association for General Relativity & Gravitation आणि Marathwada Mathematical Society या वैज्ञानिक व शैक्षणिक संस्थांचे ते आजीव सदस्य आहेत. संशोधन आणि ज्ञानाच्या देवाणघेवाणीला चालना देण्याच्या त्यांच्या प्रयत्नांतून त्यांची शैक्षणिक बांधिलकी दिसून येते.

संशोधनासोबत सामाजिक बांधिलकी

डॉ. पाटील यांचे व्यक्तिमत्त्व केवळ गणित आणि संशोधनापुरते मर्यादित नाही. त्यांनी सामाजिक कार्यातही सक्रिय सहभाग घेतला आहे. विदर्भ वनवासी कल्याण आश्रम, नागपूरचे जिल्हा सचिव आणि महाराष्ट्र राज्य माळी समाज कल्याण महासंघ, अमरावतीच्या केंद्रीय कार्यकारिणीचे सदस्य म्हणून त्यांनी जबाबदारी सांभाळली.

दोन वेळा रक्तदान करण्याबरोबरच मेळघाटातील आदिवासी भागात मोफत वैद्यकीय तपासणी शिबिरांच्या आयोजनात सहभाग घेतला. तसेच अनेक आदिवासी विद्यार्थ्यांना उच्च शिक्षणासाठी मदत केली. ज्ञानाचा उपयोग समाजाच्या उन्नतीसाठी व्हावा, ही भावना त्यांच्या कार्यातून व्यक्त होते.

निवडणूक प्रक्रियेतही Presiding Officer आणि Zonal Officer म्हणून त्यांनी अनेक वेळा जबाबदारी पार पाडली आहे.

विद्यार्थ्यांसाठी प्रेरणादायी आदर्श

डॉ. वासुदेव राजाराम पाटील यांचा प्रवास विद्यार्थ्यांना सातत्य, जिद्द आणि ज्ञाननिष्ठेचे महत्त्व शिकवतो. गणिताकडे केवळ अंकांचा विषय म्हणून न पाहता विश्व समजून घेण्याची भाषा म्हणून पाहण्याची दृष्टी त्यांच्या संशोधनातून समोर येते.

अध्यापनातून विद्यार्थ्यांना घडविणे, संशोधनातून नव्या ज्ञानाची भर घालणे आणि सामाजिक कार्यातून वंचित घटकांना मदत करणे, या त्रिसूत्रीने त्यांनी आपल्या कार्याचा ठसा उमटविला आहे.

‘सन्मान कर्तृत्वाचा २०२६’ मध्ये गौरव

मराठी लाईव्ह न्यूजच्या सातव्या वर्धापन दिनानिमित्त आयोजित ‘सन्मान कर्तृत्वाचा २०२६’ या विशेष गौरव सोहळ्यात डॉ. वासुदेव राजाराम पाटील यांच्या शैक्षणिक, संशोधनात्मक, प्रशासकीय आणि सामाजिक योगदानाचा मान्यवरांच्या हस्ते गौरव करण्यात येणार आहे.

सन्मान सोहळा

दिनांक :- शनिवार, १४ नोव्हेंबर २०२६

वेळ :- दुपारी २ वाजता

स्थळ - इंदिरा भवन, स्टेट बँकेच्या मागे, अमळनेर

ज्ञानाची साधना, संशोधनाची निष्ठा आणि समाजसेवेची बांधिलकी जपणाऱ्या डॉ. वासुदेव राजाराम पाटील यांच्या प्रेरणादायी कर्तृत्वाला मानाचा मुजरा!